وبلاگ تخصصي كردي كرمانجي

انواع ضمایر شخصی در كردي کرمانجی و کاربرد آنها:

ضمایر شخصی آندسته ضمایر هستند که برای جلوگیری از تکرار اسم جانشین آن می شوند. گویش کرمانجی به دلیل اینکه از نظر رده شناسی در دسته زبانهای نیمه ارگتیو قرار دارد بنابراین اسامی و ضمایر در جمله در دوحالت مجزا به کار می روند

1. ضمایر فاعلی :

2. ضمایر غیر فاعلی :

..........................................................................
1. ضمایر فاعلی و کاربرد آنهاEz, Tu, Ew, Em, Hûn, Ew(an)

الف-به عنوان فاعل فعل لازم در زمان حال و گذشته

Ez têm
(من می آیم)
Ez hatim
(من آمدم)

ب-به عنوان فاعل فعل متعدی در زمان حال

Ez Kiyanê dewînim(dibînim)
(من کیان را می بینم)

پ-به عنوان مفعول فعل متعدی در زمان گذشته

Kiyanê ez dîm(dîtim)
(کیان من را دید)

ت-به عنوان نهاد(فاعل) فعلهای ربطی(linking verb)

Ez Kiyan im
(من کیان هستم)

2.ضمایر غیر فاعلی و کاربرد آنهاMin, Te, Wî/Wê, Me, We, Wan

الف-فاعل فعل متعدی در زمان گذشته

Min Kiyan dît
(من کیان را دیدم)

ب-به عنوان مفعول فعل متعدی در زمان حال

Kiyan min dewîni(dibîne)
(کیان من را می بیند)

پ-به عنوان مفعول(متمم) حرف اضافه

Kiyan ro le min hat(Kiyan ber bi min va hat)
(کیان به طرف من آمد)

ت-به عنوان وابسته اسم(مضاف الیه)

Mala min ar(agir) girt.
(خانه من آتش گرفت)

..........................................................................................

توضیح: فعل لازم فعلی است که نیاز به مفعول ندارد. مثل من آمدم. فعل آمدن فقط یک فاعل(من) دارد و نیاز به هیچ عنصر دیگری ندارد.
فعل متعدی فعلی است که علاوه بر فاعل به مفعول نیاز دارد. مثل من علی را دیدم. فعل دیدن علاوه بر فاعل(من) به مفعول(علی) نیاز دارد.

توجه(علي پاك سرشت):

- دوست عزيزم جناب تقوي مثال ها را به كردي كرمانجي خراسان آورده كه در مواردي در داخل پرانتز شكل كرمانجي نوشتاري آن آورده شد.

- ضماير فاعلي و مفعولي در كرمانجي يكي اند. اگر ضماير فاعلي مستقيم فاعل باشد غير مستقيم مفعول مي شود و برعكس.