کرمانجی در سایت های رسمی و غیر رسمی
علی پاک سرشت / ملی گرایان کرد مدعی اند که کردی زبانی واحد است . این ادعایی سیاسی است و بس. آنان هر کسی را که خلاف این را بگوید به "خیانت،دشمنی با کرد،همکاری با دشمن" و کلماتی از این قبیل متهم می کنند اما عصر این گونه برچسب ها دیگر به سر آمده و مردم آگاه تر شده اندو دوست دارند واقع بینانه به مسائل نگاه کنند.
زبان کردی از لحاظ اجتماعی زبانی واحد است اما از لحاظ زبانشناختی به چندین زبان مستقل اما هم ریشه – تاکید می کنم هم ریشه – تقسیم می گردد : کردی کرمانجی،کردی سورانی،کردی زازاکی یا دملی،کردی کلهری،کردی هورامی. شاید بتوان یک یا چند مورد دیگر را نیز افزود. این زبان های کردی که از نظر ملی گرایان کرد زبانی واحد معرفی می شود فقط در کلمات – آنهم نه الزاما با تلفظ واحد – اشتراکاتی دارند اما در دستور زبان بسیار متفاوتند و همین نیز مبنای تفاوت زبان ها را تشکیل می دهد. تفاوت های زبانی آنقدر است که کردهای مثلا سورانی مهاباد و کرمانج های خراسان یا ماکو حرف همدیگر را نمی فهمند و به فارسی ارتباط می کنند.بماند این که مثلا سورانی مهاباد و سلیمانیه نیز تفاوت های فاحشی دارد. این موضوع در سطح نوشتاری جدی تر شده و سبب شده تا آثار – مثلا از سورانی به کرمانجی و یا برعکس ترجمه شوند! ترجمه آثار شیرکو بیکس،... به کرمانجی درترکیه و ترجمه آثار محمد اوزون،... از کرمانجی به سورانی نمونه هایی از آن می باشند.
باور به این که کردی زبانی واحد است و تلاش برای ایجاد زبان واحد ساده انگاری است . این جز حذف یکی و تحمیل دیگری امکانپذیر نیست. در بعضی سایت های رسمی و غیر رسمی نیز این موضوع به چشم می خورد . در سایت هایی که با عنوان کردی هستند اما به محض باز شدن مستقیم روی سورانی می روند . این در حالی است که اکثریت کردها – 80 درصد – کرمانجی هستند.تعداد کردهای کلهری نیز بیشتر از سورانی می باشد.
چند نمونه از سایت ها :
سایت رادیو کردی تهران نمونه ای از آن است. قبلا به هنگام باز شدن صفحه این سایت با دو گزینه مواجه می شد ( کرمانجی – سورانی). خواننده گزینه مورد نظر را انتخاب می کرد اما بعدا مسئولان سورانی زبان هم بخش کرمانجی را از تلویزیون سحر کاملا حذف کردند و هم با کاهش زمان رادیوی بخش کرمانجی سایت را از نو طراحی کردند و این بار به محض باز شدن سایت مستقیم روی سورانی می رود و گزینه کرمانجی را به صورت کوچک در گوشه ای قرار داده اند.
سایت خبرگزاری کردپرس نیز به نام کردی است اما فقط به سورانی است . بهتر است گزینه کردی را به کردی سورانی تغییر دهد چون کردی سورانی نماینده همه جامعه زبانی کرد نیست.
سایت پیامنیر وابسته به بارزانی نیز درست همانند سایت رادیو کردی تهران است.
http://www.peyamner.com/
پارلمان کردستان عراق که در واقع نماینده کردهای عراق اعم از کرمانجی،سوران،هورام،کلهر و فیلی می باشد فقط به سورانی است و گزینه های عربی و انگلیسی دارد اما حتی گزینه کرمانجی و دیگر زبان های کردی را ندارد.این یعنی فقط سورانی زبان کردی است و دیگران هیچ . یک کرد کرمانجی اگر به این سایت مراجعه کند ناچار است بخش انگلیسی یا شاید عربی آن را مطالعه نماید. مسئولان پارلمان یا بایستی همه زبان های کردی کرمانجی،کلهری،هورامی،...) را منظور نمایند و یا بایستی عنوان آن را پارلمان کردی سورانی نامگذاری کنند. این سیاست کردستان عراق زبان کشی است و از نسل کشی خطرناکتر می باشد. چون پارلمان کردستان عراق یک واحد رسمی است بایستی دقت بیشتری به خرج دهد.
در اینجا هدف حمایت از یک زبان و مقابله با زبانی دیگر نیست بلکه هدف این است که واقع بین باشیم و فقط خود را نبینیم. بایستی تنوع زبانی کردی را بپذیریم و این سبب پیشرفت کردی خواهد شد و بر عکس آن نیز سبب واکنش هایی خواهد شد که دقیقا برخلاف خواسته ناسیونالیست های کرد خواهد بود. باید واقع بین باشیم نه خیالاتی.